Weetje:
Iedereen weet dat Hunebedden oud zijn, maar weten we ook hoe oud? Hunebedden zijn de oudste nog zichtbare bouwwerken van Nederland en dateren van 3350 tot 3050 voor Christus. Dit betekent dat ze al meer dan 5000 jaar oud zijn, wat indrukwekkend is als je bedenkt dat de piramiden van Gizeh in Egypte pas rond 2600 voor Christus werden gebouwd. Dit plaatst hunebedden in een unieke positie als Europese prehistorische monumenten, naast Stonehenge en de megalieten in Bretagne, Frankrijk.

Weetje:
Veel mensen weten dat hunebedden grafkamers waren, maar weinigen weten dat ze waarschijnlijk alleen voor belangrijke personen of voorouderlijke figuren van de gemeenschap dienden. De botresten die gevonden zijn, laten zien dat niet iedereen hier begraven werd. Hunebedden waren dus waarschijnlijk niet alleen grafkamers maar hadden ook een spirituele betekenis. Het is mogelijk dat de hunebedden plekken waren voor rituelen en ceremonies, hoewel we niet precies weten hoe deze eruitzagen.

Weetje:
Nederland had ooit meer hunebedden dan nu, maar door de eeuwen heen zijn veel hunebedden verloren gegaan of beschadigd. Tijdens de 17e en 18e eeuw, in tijden van grote armoede en economische crisis, haalden mensen stenen uit de hunebedden om te gebruiken in de bouw van huizen, kerken, wegen en bruggen. Deze praktijken hebben ervoor gezorgd dat veel hunebedden niet meer intact zijn of slechts gedeeltelijk overgebleven. De hunebedden die we nu zien, zijn daarom vaak incomplete structuren, en het blijft een uitdaging om hun oorspronkelijke vorm te reconstrueren.

Weetje:
Hunebedden lijken op het eerste gezicht sterk op elkaar, maar er zijn opmerkelijke verschillen tussen de structuren. Sommige hunebedden zijn groot en bevatten meerdere kamers, terwijl andere kleiner zijn en slechts één kamer hebben. Er zijn ook variaties in de indeling van de stenen en de vorm van de kamers. Deze verschillen kunnen wijzen op sociale, economische of culturele verschillen tussen de groepen die deze monumenten bouwden. Zo zou een groot hunebed kunnen duiden op een krachtig of belangrijk persoon, terwijl een kleiner hunebed mogelijk een eenvoudigere gemeenschap vertegenwoordigde.

Weetje:
Hunebedden, dus ook bekend als dolmens of megalithische grafkamers, komen echter niet alleen in Nederland voor. In veel verschillende andere landen zijn ze aangetroffen zowel in als buiten Europa. Ze zijn onderdeel van een wijdverspreide (Europese) megalithische cultuur. Hier vind je ze nog meer:

Duitsland:
In Duitsland zijn nog veel hunebedden te vinden, vooral in de noordelijke regio’s zoals Nedersaksen, Mecklenburg-Vorpommern en Schleswig-Holstein. Deze dolmens zijn vergelijkbaar met die in Nederland en stammen uit dezelfde tijdsperiode. Net als de Nederlandse hunebedden, waren ze grafkamers voor de trechterbekercultuur.

Denemarken:
Denemarken heeft een grote hoeveelheid hunebedden, of “jættestuer” zoals ze daar worden genoemd. Ze zijn vooral te vinden op de eilanden Funen en Seeland en in Jutland. Deze monumenten variëren van kleine dolmen tot uitgebreide ganggraven. Denemarken heeft enkele van de best bewaarde en meest indrukwekkende hunebedden in Europa.

Zweden:
Zweden heeft ook veel hunebedden, voornamelijk in het zuiden van het land, in de regio’s Skåne, Halland en Blekinge. Deze hunebedden, die bekend staan als “gånggrifter” in het Zweeds, dateren eveneens uit het neolithicum. Zweden heeft daarnaast andere megalithische monumenten zoals steenkringen en scheepsvormige steenformaties.

Frankrijk:
In Frankrijk zijn dolmens en andere megalithische structuren wijdverspreid, vooral in Bretagne. De Franse term voor hunebedden is “dolmen”, en er zijn honderden van deze structuren te vinden, met name in de regio Carnac. Bretagne heeft een rijke megalithische cultuur, met menhirs (staande stenen), steencirkels en uitgebreide grafmonumenten.

Verenigd Koninkrijk (Engeland, Wales, Schotland):
In het Verenigd Koninkrijk zijn hunebedden of dolmens te vinden, hoewel ze vaak met andere namen worden aangeduid, zoals “cromlechs” of “chambers tombs”. Bekende voorbeelden zijn de Pentre Ifan in Wales en Wayland’s Smithy in Engeland. In Schotland komen ook soortgelijke structuren voor, zoals de Cairns op de Orkney-eilanden.

Ierland:
Ierland staat bekend om zijn dolmens, vaak “portal tombs” genoemd. Een van de bekendste voorbeelden is de Poulnabrone Dolmen in het Burren-gebied van County Clare. Deze structuren zijn soms kleiner dan de Nederlandse hunebedden, maar de enorme dekstenen en de ligging op het Ierse platteland maken ze zeer indrukwekkend.

Portugal en Spanje:
In Portugal en Spanje worden dolmens veelvuldig aangetroffen, vooral in de regio Alentejo in Portugal en in de regio Galicië in Spanje. Hier worden ze soms anta genoemd. Deze megalithische monumenten zijn soms enorm en maken deel uit van de oude Iberische cultuur.

België:
België heeft minder hunebedden, maar er zijn enkele dolmens te vinden in de Ardennen. Ze worden hier vaak “dolmen” genoemd, net als in Frankrijk, en hoewel ze minder talrijk zijn, tonen ze toch dat de megalithische bouwtraditie ook België bereikte.

Polen en de Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen):
In Polen en de Baltische staten zijn ook enkele dolmens en andere megalithische structuren te vinden. Hoewel ze minder voorkomen dan in West-Europa, zijn er aanwijzingen dat de trechterbekercultuur of verwante culturen hier ook aanwezig waren.

Israël en andere landen in het Midden-Oosten:
Verrassend genoeg zijn dolmen niet alleen een Europees fenomeen. In Israël en Syrië zijn ook hunebedachtige structuren te vinden. Deze dolmens dateren uit een latere periode en zijn gebouwd door verschillende prehistorische culturen in de regio.

Er is natuurlijk ongelofelijk veel meer te vertellen over de Hunebedden. Als je het leuk vindt om ze zelf eens te bekijken, we hebben een aantal ontzettend leuke fiets- en wandelreizen die je langs de Hunebedden leiden.